เตรียมพร้อมสมัครทุน ODOS ต้องรู้อะไรบ้าง ศธ. เร่งติว “ภาษาที่สาม” นักเรียนทุนรุ่น 3–4 รับแผนขยายเรียนต่อจีน ญี่ปุ่น เยอรมนี

อัปเดตความคืบหน้าล่าสุด 24 กันยายน 2569 พร้อมสรุปเส้นทางทุน ปฏิทินที่ผ่านมา และสิ่งที่นักเรียน–ผู้ปกครองควรเตรียมตั้งแต่วันนี้

ความคืบหน้าล่าสุด: เตรียม “ภาษาที่สาม” ก่อนเดินทาง

เมื่อวันที่ 23 กันยายน 2569 นายประเสริฐ จันทรรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เปิดเผยภายหลังการประชุมผู้บริหารระดับสูงของกระทรวงศึกษาธิการว่า กระทรวงฯ กำลังเตรียมความพร้อมด้าน “ภาษาที่สาม” ให้แก่นักเรียนทุนโครงการทุนการศึกษาเพื่อขยายโอกาสและพัฒนาประเทศ หรือ ODOS (Outstanding Development Opportunity Scholarship) รุ่นที่ 3 และรุ่นที่ 4 เนื่องจากโครงการมีแนวทางขยายประเทศปลายทางเพิ่มเติมไปยังสาธารณรัฐประชาชนจีน ญี่ปุ่น และสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี

รัฐมนตรีมอบหมายให้สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) และสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา (สอศ.) ร่วมกันดำเนินการ 4 เรื่อง ได้แก่ จัดหลักสูตรภาษาจีน ญี่ปุ่น และเยอรมันแบบเร่งรัดก่อนเดินทาง ประสานสถาบันภาษาและมหาวิทยาลัยในประเทศปลายทาง จัดทำแผนพัฒนาการเรียนรู้รายบุคคล (ILP) และประเมินความพร้อมด้านภาษาของนักเรียนก่อนเดินทางจริง

ประเด็นนี้ต่อยอดจากระบบเดิม ซึ่งทุนต่อเนื่องไปต่างประเทศกำหนดประเทศปลายทางไว้ที่สหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร และออสเตรเลีย การเตรียมภาษาจึงอาจต้องปรับจากภาษาอังกฤษเป็นหลัก ไปสู่ภาษาตามประเทศปลายทางของผู้เรียนแต่ละคน

รู้จัก ODOS ก่อนเตรียมตัว

คณะรัฐมนตรีมีมติเมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม 2568 เห็นชอบแนวทางดำเนินโครงการ ODOS ในปีงบประมาณ 2568–2576 วงเงินรวม 4,599.45 ล้านบาท รวม 7,200 ทุน เพื่อค้นหาและสนับสนุนเยาวชนที่มีศักยภาพสูงแต่ขาดแคลนทุนทรัพย์ หรือ “เด็กช้างเผือก” ให้เรียนต่อในสาขาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิศวกรรมศาสตร์ และคณิตศาสตร์ (STEM) โดยมีกระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม สำนักงาน ก.พ. และกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ร่วมดำเนินงาน

3 เส้นทางทุนที่ต่อกันเป็นบันได

ประเภทที่ 1 ทุน ม.ปลาย/ปวช. ในประเทศ 4,800 ทุน เป็นทุนให้เปล่า มี กสศ. เป็นหน่วยงานหลัก แบ่งเป็น 4 รุ่น รุ่นละ 1,200 ทุน ได้แก่ รุ่นที่ 1 (ม.6/ปวช.3) รุ่นที่ 2 (ม.5/ปวช.2) รุ่นที่ 3 (ม.4/ปวช.1) และรุ่นที่ 4 (ม.3 เพื่อเรียนต่อ ม.ปลายหรือ ปวช.)

ประเภทที่ 2 ทุน ปวส. และปริญญาตรีต่างประเทศ 200 ทุน เป็นทุนต่อเนื่องจากทุนประเภทที่ 1 ดำเนินการโดยสำนักงาน ก.พ. ระหว่างเมษายน 2568–กันยายน 2576 แบ่งเป็น 2 รุ่น รุ่นละ 100 ทุน งบประมาณ 2,609.31 ล้านบาท

ประเภทที่ 3 ทุนปริญญาตรีในประเทศ 2,200 ทุน เป็นทุนต่อเนื่องจากทุนประเภทที่ 1 ดำเนินการโดยสำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษาฯ (สป.อว.) ระหว่างมกราคม 2569–กันยายน 2574 แบ่งเป็น 2 รุ่น รุ่นละ 1,100 ทุน ประกอบด้วยทุนรัฐบาล 1,800 ทุน และทุนสถาบันอุดมศึกษา 400 ทุน งบประมาณ 1,000 ล้านบาท

ความคืบหน้าแต่ละรุ่น ถึงตอนนี้ไปถึงไหนแล้ว

ข้อมูลของกระทรวงศึกษาธิการระบุว่า โครงการ ODOS รุ่นที่ 1–3 มอบโอกาสทางการศึกษาแก่เยาวชนไทยแล้ว 3,599 คน ทั้งในประเทศและต่างประเทศ ขณะที่รุ่นที่ 4 มีผู้มีสิทธิ์รับทุนเพิ่มอีก 1,109 คน ส่วนการรับสมัครและยืนยันสิทธิ์ของรุ่นที่ 4 ได้สิ้นสุดลงแล้ว

ใครมีสิทธิ และคัดเลือกอย่างไร

ทุน ม.ปลาย/ปวช. ไม่ใช่ทุนที่นักเรียนทุกคนเข้าไปสมัครเองโดยตรง แต่ใช้ระบบให้สถานศึกษาในบัญชีรายชื่อที่ สพฐ. สอศ. และกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น (สถ.) คัดเลือกไว้ เป็นผู้ค้นหา กลั่นกรอง และเสนอชื่อนักเรียนเข้าสู่ระบบของ กสศ. โดยสถานศึกษาเหล่านี้ต้องมีความพร้อมด้านการเรียนรู้ STEM และภาษาอังกฤษ

ในรุ่นที่ผ่านมา ผู้สมัครต้องมีสัญชาติไทย เรียนอยู่ในระดับชั้นที่โครงการกำหนด มีผลการเรียนเฉลี่ยสะสมไม่ต่ำกว่า 3.00 มาจากครัวเรือนที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ตามเกณฑ์ (รายได้เฉลี่ยไม่เกิน 12,000 บาทต่อคนต่อเดือน หรือเป็นผู้ได้รับทุนเสมอภาค) และมีศักยภาพด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี หรือนวัตกรรม โดยนักเรียนจากครัวเรือนยากจนและยากจนพิเศษได้รับการพิจารณาเป็นลำดับแรก

ข้อมูลจาก กสศ. สะท้อนว่าการแข่งขันไม่ได้อยู่ที่เกณฑ์ขั้นต่ำ ในกลุ่มผู้ผ่านการคัดเลือก 1,200 คนของรุ่นก่อนหน้า ร้อยละ 58.75 มาจากครัวเรือนยากจนและยากจนพิเศษ และมีถึง 896 คน หรือร้อยละ 74.67 ที่มีผลการเรียนเฉลี่ยสะสมอยู่ในช่วง 3.51–4.00

เงื่อนไขหลังเรียนจบ

ทุนระดับ ม.ปลาย/ปวช. ในประเทศเป็นทุนให้เปล่า ส่วนทุน ปวส./ปริญญาตรีต่างประเทศ ผู้รับทุนต้องกลับมาทำงานในประเทศไทย เลือกทำงานได้ทั้งภาครัฐหรือเอกชน โดยเน้นปฏิบัติงานในภูมิภาคเป็นลำดับแรก และทุนปริญญาตรีในประเทศก็กำหนดให้ทำงานในประเทศไทยหลังสำเร็จการศึกษา โดยเลือกภาครัฐหรือเอกชนได้ตามความประสงค์

เตรียมพร้อมสมัครรุ่นต่อไป เริ่มได้ตั้งแต่วันนี้

เนื่องจากทุน ม.ปลาย/ปวช. ครบ 4 รุ่นตามกรอบที่ ครม. อนุมัติแล้ว การรับนักเรียนกลุ่มใหม่ในอนาคตจึงขึ้นอยู่กับการตัดสินใจเชิงนโยบายและประกาศใหม่ของหน่วยงานเจ้าของทุน ซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการเคยให้ความเห็นในการประชุมร่วมกับ กสศ. เมื่อ 16 เมษายน 2569 ว่าควรผลักดันให้ ODOS ดำเนินการอย่างต่อเนื่อง ผู้ที่เตรียมตัวไว้ก่อนจึงจะเข้าสู่กระบวนการคัดเลือกได้ทันทีเมื่อมีประกาศ

1. รักษาผลการเรียนให้สูงกว่าเกณฑ์ขั้นต่ำ

เกณฑ์ 3.00 เป็นเพียงประตูแรก ควรตั้งเป้าให้สูงที่สุด โดยเฉพาะคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ ภาษาอังกฤษ และวิชาที่เกี่ยวข้องกับสาขาที่อยากเรียน

2. ภาษาอังกฤษยังเป็นพื้นฐาน ภาษาที่สามเป็นแต้มต่อ

ฝึกให้ครบทั้งการฟัง พูด อ่าน เขียน เพราะยังจำเป็นต่อการเรียนสาย STEM และเอกสารวิชาการ หากสนใจประเทศใดเป็นพิเศษ เริ่มปูพื้นได้เลย เช่น ภาษาจีนเริ่มจากพินอินและการออกเสียง ภาษาญี่ปุ่นเริ่มจากฮิรางานะและคาตากานะ ภาษาเยอรมันเริ่มจากการออกเสียงและไวยากรณ์พื้นฐาน

3. สร้างผลงานที่แสดงศักยภาพด้าน STEM

โครงงานวิทยาศาสตร์ Coding, AI, Robotics สิ่งประดิษฐ์ งานวิจัยเยาวชน หรือการแข่งขันทางวิชาการ ช่วยให้ครูและคณะกรรมการเห็นศักยภาพที่มากกว่าตัวเลขเกรด

4. ฝึกตอบคำถามสัมภาษณ์

เตรียมคำตอบของตัวเองให้ชัดว่า ทำไมต้องการทุน อยากเรียนสาขาอะไรและเพราะอะไร จะนำความรู้กลับมาพัฒนาประเทศอย่างไร และหากต้องไปอยู่ต่างประเทศแล้วเจอปัญหาจะรับมืออย่างไร

5. เตรียมข้อมูลครัวเรือนให้ตรงความจริง

เก็บเอกสารเกี่ยวกับสมาชิกครัวเรือน รายได้ และสถานะการได้รับความช่วยเหลือทางการศึกษาไว้ล่วงหน้า เพราะโครงการให้ความสำคัญกับฐานะทางเศรษฐกิจ และข้อมูลต้องตรงกับความเป็นจริง

6. คุยกับครูและโรงเรียนตั้งแต่เนิ่น ๆ

เพราะ ODOS ใช้ระบบเสนอชื่อผ่านสถานศึกษา นักเรียนควรแจ้งความสนใจกับครูประจำชั้น ครูแนะแนว ครูวิทยาศาสตร์ ครูภาษาอังกฤษ และผู้บริหาร รวมถึงตรวจสอบว่าโรงเรียนของตนอยู่ในบัญชีสถานศึกษากลุ่มเป้าหมายหรือไม่

สรุปย่อ: ทุน ODOS | 7,200 ทุน วงเงิน 4,599.45 ล้านบาท (ปีงบประมาณ 2568–2576) | รุ่นที่ 1–3 รวม 3,599 คน รุ่นที่ 4 อีก 1,109 คน | 23 ก.ย. 2569 ศธ. เตรียมภาษาจีน ญี่ปุ่น เยอรมัน ให้นักเรียนทุนรุ่น 3–4 | ประเทศใหม่รอประกาศอย่างเป็นทางการ

ที่มา: กระทรวงศึกษาธิการ (moe.go.th) | กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (eef.or.th) | สำนักงาน ก.พ. (odos.ocsc.go.th) | สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (obec.go.th) | กรมประชาสัมพันธ์ (prd.go.th) | ทำเนียบรัฐบาล (thaigov.go.th)