ต้องเช็กด่วน! รู้จัก กว่า 14,500 หมู่บ้าน อพป.ทั่วประเทศ

ก่อนสมัครรับทุนเพชรในตม มศว รุ่นที่ 42 ปีการศึกษา 2570

1. หมู่บ้าน อพป. คืออะไร

หมู่บ้านอาสาพัฒนาและป้องกันตนเอง หรือที่เรียกกันสั้น ๆ ว่า “หมู่บ้าน อพป.” เป็นหมู่บ้านที่ได้รับการประกาศจัดตั้งอย่างเป็นทางการโดยกระทรวงมหาดไทย ภายใต้พระราชบัญญัติจัดระเบียบบริหารหมู่บ้านอาสาพัฒนาและป้องกันตนเอง พ.ศ. 2522 ซึ่งมีผลบังคับใช้มาตั้งแต่วันที่ 10 พฤษภาคม 2522 โดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยเป็นผู้รักษาการตามกฎหมายฉบับนี้

แนวคิดเรื่องหมู่บ้าน อพป. มีที่มาย้อนไปถึงมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 22 ตุลาคม 2517 ที่อนุมัติในหลักการให้ดำเนิน “โครงการอาสาพัฒนาและป้องกันตนเองแห่งชาติ” และเริ่มดำเนินการจริงตั้งแต่ปี 2518 เป็นต้นมา ก่อนจะถูกยกระดับเป็นกฎหมายในเวลาต่อมา เป้าหมายหลักคือการพัฒนาหมู่บ้านให้เข้มแข็งทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม การปกครอง และการรักษาความปลอดภัย พร้อมทั้งส่งเสริมให้ประชาชนในพื้นที่เข้ามามีส่วนร่วมดูแลความสงบเรียบร้อยและความมั่นคงภายในหมู่บ้านของตนเอง

ลักษณะเด่นที่ต่างจากหมู่บ้านทั่วไป

หมู่บ้าน อพป. ไม่ใช่หมู่บ้านที่ตั้งขึ้นใหม่ แต่เป็นหมู่บ้านตามกฎหมายลักษณะปกครองท้องที่ที่มีอยู่แล้ว ซึ่งถูกประเมินว่ามีความเสี่ยงด้านความมั่นคงหรือเผชิญปัญหาความมั่นคงรูปแบบใหม่ เช่น พื้นที่ชายแดน พื้นที่ห่างไกล หรือพื้นที่ที่เคยมีปัญหาความไม่สงบ กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร (กอ.รมน.) จึงเสนอให้กระทรวงมหาดไทยประกาศยกระดับเป็นหมู่บ้าน อพป. เพื่อให้ได้รับการพัฒนาและการดูแลด้านความมั่นคงเป็นพิเศษควบคู่กันไป

2. ขั้นตอนและเกณฑ์การจัดตั้งหมู่บ้าน อพป.

ตามมาตรา 6 แห่งพระราชบัญญัติจัดระเบียบบริหารหมู่บ้าน อพป. พ.ศ. 2522 การจัดตั้งหมู่บ้าน อพป. ต้องยึดหมู่บ้านตามกฎหมายว่าด้วยลักษณะปกครองท้องที่เป็นหลัก กล่าวคือ ต้องเป็นหมู่บ้านที่จังหวัดประกาศรับรองตามกฎหมายปกครองท้องที่เรียบร้อยแล้วเท่านั้น จากนั้นจึงผ่านกระบวนการพิจารณาตามลำดับชั้น ได้แก่

• ระดับพื้นที่/อำเภอ สำรวจและเสนอความเห็นเบื้องต้นว่าหมู่บ้านใดมีความเสี่ยงด้านความมั่นคงเข้าเกณฑ์
• อำเภอแจ้งยืนยันหรือแก้ไขข้อมูลให้จังหวัดพิจารณา
• จังหวัดแจ้งยืนยันหรือแก้ไขข้อมูลให้กระทรวงมหาดไทยเพื่อพิจารณาประกาศจัดตั้งเป็นหมู่บ้าน อพป. อย่างเป็นทางการต่อไป

เมื่อกระทรวงมหาดไทยลงนามประกาศแล้ว หมู่บ้านนั้นจะมีสถานะเป็นหมู่บ้าน อพป. อย่างสมบูรณ์ และยังคงมีการประกาศจัดตั้งหมู่บ้าน อพป. แห่งใหม่เพิ่มเติมอย่างต่อเนื่องแทบทุกปี โดยข้อมูลจากกรมการปกครองระบุว่าโดยเฉลี่ยมีการประกาศจัดตั้งหมู่บ้าน อพป. ใหม่ตามข้อเสนอของ กอ.รมน. ปีละประมาณ 65 หมู่บ้าน ตัวอย่างเช่น ในช่วงปลายปี 2566 มีการประกาศจัดตั้งหมู่บ้าน อพป. เพิ่มเติมในพื้นที่ภาคกลาง เช่น จังหวัดสิงห์บุรี และเมื่อสืบค้นประกาศในราชกิจจานุเบกษาต่อเนื่องมาถึงปี 2567 พบว่ามีการประกาศจัดตั้งหมู่บ้าน อพป. เพิ่มอีกอย่างน้อย 193 หมู่บ้าน ซึ่งยังไม่ได้รวมอยู่ในยอดรวม 14,590 หมู่บ้านของชุดข้อมูลปี 2561 ข้างต้น สะท้อนว่าบัญชีรายชื่อหมู่บ้าน อพป. ทั่วประเทศเป็นข้อมูลที่เปลี่ยนแปลง/เพิ่มขึ้นได้ตลอดเวลา ไม่ใช่บัญชีปิดตายตัว

3. ภารกิจของหมู่บ้าน อพป.

หมู่บ้าน อพป. ดำเนินภารกิจคู่ขนานกันสองด้านตามชื่อโครงการ คือ

• ด้านการพัฒนา — ยกระดับคุณภาพชีวิต เศรษฐกิจ และความเป็นอยู่ของประชาชนในพื้นที่ เพื่อลดเงื่อนไขที่จะนำไปสู่ปัญหาความมั่นคง
• ด้านการป้องกันตนเอง — ฝึกอบรมและจัดระเบียบให้ประชาชนในหมู่บ้านมีส่วนร่วมดูแลความสงบเรียบร้อยและเฝ้าระวังภัยความมั่นคงในพื้นที่ของตนเอง

การดำเนินงานในลักษณะนี้ทำให้หมู่บ้าน อพป. ส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในพื้นที่ชายแดน พื้นที่สูง หรือพื้นที่ที่เคยมีประวัติปัญหาความมั่นคงรูปแบบต่าง ๆ ของประเทศ

4. หมู่บ้าน อพป. กระจายอยู่ที่ใดบ้างทั่วประเทศ

ข้อมูลรวมหมู่บ้าน อพป. ที่กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย เผยแพร่ล่าสุด (ข้อมูล ณ วันที่ 16 พฤศจิกายน 2561) ระบุว่าทั่วประเทศมีหมู่บ้าน อพป. รวม 14,590 หมู่บ้าน กระจายอยู่ใน 76 จังหวัด 735 อำเภอ 3,511 ตำบล โดยแบ่งการดูแลตามพื้นที่รับผิดชอบของกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร (กอ.รมน.) 4 ภาค ดังนี้

ตารางที่ 1 หมู่บ้าน อพป. ในความรับผิดชอบของ กอ.รมน.ภาค 1 (ภาคกลางและภาคตะวันออก)

ตารางที่ 2 หมู่บ้าน อพป. ในความรับผิดชอบของ กอ.รมน.ภาค 2 (ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ)

ตารางที่ 3 หมู่บ้าน อพป. ในความรับผิดชอบของ กอ.รมน.ภาค 3 (ภาคเหนือ)

ตารางที่ 4 หมู่บ้าน อพป. ในความรับผิดชอบของ กอ.รมน.ภาค 4 (ภาคใต้)

5. จุดเชื่อมโยงสำคัญ: อพป. กับทุน “เพชรในตม” มศว

สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ที่มีภูมิลำเนาอยู่ในหมู่บ้าน อพป. ตามที่กล่าวมาข้างต้น ข้อมูลนี้ไม่ได้มีความหมายเพียงในเชิงประวัติศาสตร์หรือการปกครองเท่านั้น แต่ยังเป็น “คุณสมบัติหลัก” ที่เปิดโอกาสให้สมัครเข้าร่วม โครงการเพชรในตม ซึ่งเป็นหนึ่งในโครงการผลิตครูที่มีประวัติยาวนานที่สุดของประเทศไทย ดำเนินการโดยคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (มศว) ร่วมกับกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร (กอ.รมน.) และกระทรวงศึกษาธิการ มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2529

โครงการนี้มีวิสัยทัศน์ “ร่วมสร้างครูคุณภาพ เพื่อพัฒนาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน” โดยมุ่งผลิตครูที่มีภูมิลำเนาในพื้นที่ห่างไกลหรือพื้นที่เสี่ยงด้านความมั่นคงให้กลับไปเป็นครูพัฒนาการศึกษาในบ้านเกิดของตนเอง เพื่อช่วยลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาในพื้นที่ห่างไกลของประเทศ ปัจจุบันดำเนินมาแล้วกว่า 41 รุ่น และในปีการศึกษา 2570 นี้เปิดรับสมัครรุ่นที่ 42 หลักสูตรการศึกษาบัณฑิต (กศ.บ.) สาขาวิชาการประถมศึกษา

6. คุณสมบัติผู้สมัครทุนเพชรในตม รุ่นที่ 42 ปีการศึกษา 2570

• ภูมิลำเนา — ผู้สมัครและบิดา/มารดา หรือผู้ปกครอง ต้องมี หรือเคยมีภูมิลำเนาอยู่ในหมู่บ้านอาสาพัฒนาและป้องกันตนเอง (อพป.) และต้องได้รับการรับรองสถานะจาก กอ.รมน.จังหวัด ในพื้นที่นั้น ๆ
• สถานะการศึกษา — กำลังศึกษาอยู่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 หรือสำเร็จการศึกษาในปีการศึกษานั้น ๆ
• ผลการเรียน — คะแนนเฉลี่ยสะสม (GPAX) 5 ภาคเรียน ไม่ต่ำกว่า 2.75
• รายได้ครอบครัว — เป็นผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ โดยรายได้ครอบครัวไม่เกิน 360,000 บาทต่อปี (ยกเว้นพื้นที่ในความรับผิดชอบของ กอ.รมน.ภาค 1 ที่กำหนดเพดานรายได้ไม่เกิน 520,000 บาทต่อปี)
• ผลคะแนนสอบ — ต้องมีผลคะแนน TGAT, TPAT5 และ A-Level รายวิชาภาษาไทย สังคมศึกษา คณิตศาสตร์ 1 และภาษาอังกฤษ ตามเกณฑ์ที่มหาวิทยาลัยกำหนดในแต่ละปี

หมายเหตุ: รายละเอียดคุณสมบัติและเกณฑ์คะแนนของรุ่นที่ 42 อาจมีการปรับปรุงจากรุ่นก่อนหน้า ผู้สนใจควรติดตามประกาศฉบับเต็มอย่างเป็นทางการจากเว็บไซต์รับสมัครของมหาวิทยาลัย ก่อนยื่นใบสมัครทุกครั้ง

7. กำหนดการรับสมัคร TCAS70 ที่เกี่ยวข้องกับ มศว

โครงการเพชรในตมเป็นส่วนหนึ่งของระบบการคัดเลือกบุคคลเข้าศึกษาต่อในสถาบันอุดมศึกษา (TCAS) ปีการศึกษา 2570 ของมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ซึ่งแบ่งเป็น 4 รอบหลัก โดยจากข้อมูลของรุ่นก่อนหน้าและปฏิทิน TCAS70 ของมหาวิทยาลัย คาดว่าโครงการเพชรในตมจะเปิดรับสมัครในช่วงรอบที่ 2 โควตา (Quota) ราวเดือนมีนาคม 2570 ทั้งนี้กำหนดการที่แน่นอนของแต่ละขั้นตอน (รับสมัคร ประกาศรายชื่อผู้มีสิทธิ์สอบสัมภาษณ์ สอบสัมภาษณ์ และประกาศผลผู้ผ่านการคัดเลือก) ยังอยู่ระหว่างรอประกาศอย่างเป็นทางการจากคณะศึกษาศาสตร์ มศว

8. การเตรียมตัวสมัครทุนเพชรในตม

สำหรับนักเรียนและผู้ปกครองที่มีคุณสมบัติเบื้องต้นตรงตามเกณฑ์ ควรเริ่มเตรียมเอกสารและวางแผนล่วงหน้า ดังนี้

• ตรวจสอบสถานะหมู่บ้าน — ติดต่อผู้ใหญ่บ้าน กำนัน หรือที่ทำการปกครองอำเภอ เพื่อยืนยันว่าหมู่บ้านที่ตนหรือบิดามารดา/ผู้ปกครองมีภูมิลำเนาอยู่ เป็นหมู่บ้าน อพป. ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยหรือไม่
• ขอหนังสือรับรอง — ยื่นคำร้องขอหนังสือรับรองภูมิลำเนาในหมู่บ้าน อพป. จาก กอ.รมน.จังหวัด ซึ่งเป็นเอกสารสำคัญที่ต้องแนบประกอบการสมัคร
• เตรียมเอกสารรายได้ครอบครัว — จัดเตรียมหนังสือรับรองรายได้ครอบครัวให้เป็นไปตามเกณฑ์ที่กำหนดของแต่ละพื้นที่ (กอ.รมน.ภาค 1 ใช้เกณฑ์ต่างจากภาคอื่น)
• ดูแลผลการเรียน — รักษาระดับ GPAX สะสมให้ไม่ต่ำกว่า 2.75 ตลอด 5 ภาคเรียน
• เตรียมสอบ TGAT/TPAT5/A-Level — วางแผนติวและสมัครสอบ TGAT, TPAT5 และ A-Level ในรายวิชาภาษาไทย สังคมศึกษา คณิตศาสตร์ 1 และภาษาอังกฤษ ให้ทันตามปฏิทินสอบของ ทปอ.
• ติดตามประกาศอย่างเป็นทางการ — ติดตามระเบียบการฉบับเต็มจากเว็บไซต์รับสมัคร มศว (admission.swu.ac.th) และเพจ กอ.รมน. ภาค 2 ซึ่งเป็นหน่วยประสานงานหลักของโครงการ

9. สรุปส่งท้าย

หมู่บ้าน อพป. เป็นกลไกที่รัฐใช้เชื่อมโยงมิติความมั่นคงเข้ากับการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนในระดับฐานราก และในปัจจุบันยังทำหน้าที่เป็นเกณฑ์คุณสมบัติสำคัญของทุนการศึกษาที่มีคุณค่าอย่างทุนเพชรในตม ซึ่งเปิดโอกาสให้เยาวชนจากพื้นที่ห่างไกลได้เรียนฟรี มีที่พักฟรี และกลับไปรับราชการครูพัฒนาบ้านเกิดของตนเอง นักเรียนและผู้ปกครองที่สนใจจึงควรตรวจสอบสถานะหมู่บ้านของตนให้แน่ชัด เตรียมเอกสารและผลการเรียนให้พร้อม และติดตามประกาศรับสมัครอย่างเป็นทางการของ มศว อย่างใกล้ชิด เพื่อไม่พลาดโอกาสสำคัญในรอบการรับสมัคร TCAS70 ปีการศึกษา 2570 นี้

แหล่งข้อมูลอ้างอิง: กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย (multi.dopa.go.th), คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, กอ.รมน.ภาค 2, AdmissionPremium.com, Eduzones, DreamNestHub, ราชกิจจานุเบกษา (ratchakitcha.soc.go.th)