“ทุน พสวท. โฉมใหม่! ไม่ต้องเรียนรวดเดียวจบเอก แบ่งทุนเป็นช่วงได้ตามชั้นเรียน ไปเรียนนอกก็ใช้ทุนคืนแค่เท่าตัว ไม่เกิน 10 ปี พร้อมลดจำนวนทุนเหลือ 100 คน/ปีทั่วประเทศ เน้นคุณภาพ”

ในการปรับรูปแบบบริหารจัดการทุนโครงการพัฒนาและส่งเสริมผู้มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (พสวท.) ที่สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) เตรียมนำเสนอต่อคณะรัฐมนตรี นอกจากประเด็นการลดเวลาชดใช้ทุนสำหรับผู้ไปศึกษาต่างประเทศที่รายงานไปแล้ว ยังมีอีก 2 ประเด็นที่ยังไม่ค่อยถูกพูดถึง นั่นคือการ “ลดจำนวน เพิ่มคุณภาพ” ด้วยการปรับลดโควตาทุนเหลือศูนย์ละ 10 คน รวม 100 คนต่อชั้นปีทั่วประเทศ และการวางระบบการันตีตำแหน่งงานให้ผู้รับทุนตั้งแต่ยังเรียนไม่จบ ผ่านกรอบความร่วมมือใหม่ที่เรียกว่า DPST Talent Partnership Framework ซึ่งจะเปิดตัวอย่างเป็นทางการในงาน DPST Job Fair เดือนกันยายนนี้

จาก “ผู้ให้ทุน” สู่ผู้สร้าง Ecosystem การันตีอนาคตนักวิทยาศาสตร์

ในการประชุมเชิงปฏิบัติการพัฒนาเครือข่ายศูนย์โรงเรียนและศูนย์มหาวิทยาลัย พสวท. ระหว่างวันที่ 4-6 กันยายน 2569 ณ จังหวัดชลบุรี รองศาสตราจารย์ ดร.ธีระเดช เจียรสุขสกุล ผู้อำนวยการ สสวท. เปิดเผยว่าการปรับรูปแบบบริหารทุนครั้งนี้ไม่ใช่แค่การผ่อนคลายเงื่อนไข แต่คือการเปลี่ยนบทบาทของ สสวท. จาก “ผู้ให้ทุน” ไปสู่การสร้าง “ระบบนิเวศ (Ecosystem)” ที่ดูแลผู้รับทุนตั้งแต่ต้นทางจนถึงการมีงานทำ โดยมี 4 แนวทางหลัก ดังนี้

1. ลดจำนวน เพิ่มคุณภาพ จากเดิมที่รับนักเรียนทุนตั้งแต่ระดับปริญญาตรีชั้นปีที่ 1 ต่อเนื่องไปจนจบปริญญาเอกในสัญญาเดียว จะปรับให้แบ่งสัญญาเป็นช่วง โดยส่วนแรกครอบคลุมระดับปริญญาตรีถึงปริญญาโท เพื่อรองรับแนวโน้มที่นักเรียนรุ่นใหม่จำนวนหนึ่งต้องการทำงานหลังจบปริญญาโท ซึ่งจะไม่ถือว่าผิดสัญญาทุน และหากภายหลังต้องการศึกษาต่อปริญญาเอกก็สามารถกลับเข้ารับทุนต่อได้ พร้อมกันนี้ สสวท. จะปรับลดจำนวนทุนต่อศูนย์เหลือศูนย์ละ 10 คน รวมเพียง 100 คนต่อชั้นปีทั่วประเทศ ซึ่งเป็นตัวเลขที่ชัดเจนกว่าครั้งก่อน ๆ ที่เคยให้โควตารวมกันหลักร้อยต้น ๆ ถึงหลักร้อยกลาง สะท้อนทิศทางที่เน้นคุณภาพของผู้รับทุนมากกว่าปริมาณ

2. ลดระยะเวลาปฏิบัติงานชดใช้ทุนสำหรับผู้ศึกษาต่อต่างประเทศ จากเดิมกำหนดให้กลับมาชดใช้ทุนเป็นเวลา 2 เท่าของเวลาเรียน ปรับลดเหลือ 1 เท่า (สูงสุดไม่เกิน 10 ปี) เทียบเท่ากับการเรียนในประเทศ เช่น หากรับทุนไปศึกษาต่างประเทศ 5 ปี จากเดิมต้องใช้ทุน 10 ปี จะลดเหลือ 5 ปี โดย สสวท. ตั้งเป้าให้มีผลบังคับใช้โดยเร็ว

3. ปรับหลักเกณฑ์ตอบแทนทุนแบบวัดผลงาน (Performance-Based) จากเดิมที่ผู้รับทุนต้องตอบแทนทุนด้วยจำนวนชั่วโมงหรือระยะเวลาการปฏิบัติงาน จะเปิดโอกาสให้นำผลงานวิจัย นวัตกรรม ทรัพย์สินทางปัญญา หรือสิทธิบัตรที่สร้างผลกระทบเชิงประจักษ์มาประเมินเพื่อลดหย่อนระยะเวลาตอบแทนทุนได้ เช่น บัณฑิตที่มีผลงานวิจัยโดดเด่นต่อเนื่อง เช่น ได้ตีพิมพ์ในวารสารระดับ Q1 อาจลดเวลาชดใช้ทุนจาก 10 ปี เหลือเพียง 5 ปี ช่วยเปิดทางให้ไปทำสตาร์ทอัพหรือประกอบกิจการส่วนตัวได้เร็วขึ้น

4. การันตีงานก่อนเรียนจบ ผ่าน DPST Talent Partnership Framework สสวท. จะเป็นแกนกลางร่วมกับมหาวิทยาลัย ศูนย์ พสวท. หน่วยงานวิจัย ภาครัฐ และภาคเอกชนชั้นนำ วางแผนเส้นทางอาชีพและจับคู่งาน (Job Matching) ให้ผู้รับทุนตั้งแต่ยังเรียนไม่จบ เพื่อการันตีว่าเมื่อสำเร็จการศึกษาแล้วจะมีตำแหน่งงานรองรับทันที ตอบโจทย์กำลังคนตรงสายวิจัยและนวัตกรรม โดยแนวทางนี้จะถูกนำมาแสดงผลอย่างเป็นรูปธรรมในงาน DPST Job Fair ที่ สสวท. เตรียมจัดขึ้นในเดือนกันยายนนี้ ซึ่งรองนายกรัฐมนตรีจะร่วมเป็นประธานและมอบเสื้อเกียรติยศ DPST Hall of Fame ให้แก่นักวิทยาศาสตร์ทุน พสวท. ที่ทำคุณประโยชน์ให้แก่ประเทศ ทั้งนี้ ข้อ 1-3 อยู่ระหว่างเตรียมนำเสนอคณะรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบ

ผู้อำนวยการ สสวท. ระบุด้วยว่า แนวทางความยืดหยุ่นนี้ได้รับเสียงตอบรับที่ดีจากรองนายกรัฐมนตรี ซึ่งมีแนวคิดจะนำโมเดลนี้ไปปรับใช้กับทุนของกระทรวงอื่นต่อไป

รู้จักทุนการศึกษาของ สสวท. มีกี่ประเภท อะไรบ้าง

นอกเหนือจากความเคลื่อนไหวเรื่องการปฏิรูป สสวท. ยังมีทุนการศึกษาสำหรับผู้มีความสามารถพิเศษด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยี ครอบคลุมทุกระดับชั้น แบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลัก ดังนี้

1. ทุน พสวท. (DPST) — ทุนสำหรับพัฒนาและส่งเสริมผู้มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เพื่อศึกษา วิจัย ประดิษฐ์คิดค้น และเผยแพร่ผลงานทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่เป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาประเทศ ให้ทุนตั้งแต่ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ปริญญาตรี ปริญญาโท จนถึงปริญญาเอก ทั้งในและต่างประเทศ โดยระดับปริญญาตรีสามารถเลือกเรียนคณะวิทยาศาสตร์ในศูนย์มหาวิทยาลัย พสวท. 10 แห่งทั่วประเทศ เช่น จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์ฝ่าย พสวท.

2. ทุน สควค. (PSMT) — ทุนสำหรับผลิตครูวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ที่มีความสามารถพิเศษ เพื่อสอนวิชาคณิตศาสตร์ ฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยา และวิทยาการคอมพิวเตอร์ ในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย แบ่งเป็น 2 ประเภท ได้แก่ ทุนประเภท 1 ระดับปริญญาตรี-โท (เรียนวิทยาศาสตรบัณฑิต 4 ปี ต่อเนื่องปริญญาโทด้านศึกษาศาสตร์ 2 ปี) และทุนประเภท 2 ระดับปริญญาโทเพียงอย่างเดียว สำหรับผู้ที่จบหรือกำลังจะจบปริญญาตรีสายวิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์อยู่แล้ว โครงการที่ดำเนินอยู่คือระยะที่ 4 (พ.ศ. 2566-2569) ซึ่งครบกำหนดรับสมัครรุ่นสุดท้ายในปีการศึกษา 2569 แล้ว และยังไม่มีประกาศดำเนินโครงการระยะที่ 5 ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์ฝ่าย สควค.

3. ทุนโอลิมปิกวิชาการ — ทุนสำหรับผู้แทนประเทศไทยที่ไปแข่งขันคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ และคอมพิวเตอร์โอลิมปิกระหว่างประเทศ เพื่อศึกษาต่อต่างประเทศตั้งแต่ระดับปริญญาตรีจนถึงปริญญาเอก ในสาขาวิชาที่ตนเองมีความสามารถอย่างเต็มศักยภาพ ทุนนี้มีชื่ออย่างเป็นทางการว่า “ทุนโอลิมปิกวิชาการ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์” ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์ Olympic IPST

เตรียมตัวอย่างไร หากอยากสมัครทุนในปีต่อไป

แม้ประกาศรับสมัครอย่างเป็นทางการของแต่ละปีการศึกษาจะออกภายหลัง แต่ผู้สนใจสามารถใช้รูปแบบการรับสมัครในปีการศึกษา 2569 เป็นแนวทางเตรียมตัวล่วงหน้าได้ ดังนี้

ทุน พสวท. ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย และโครงการห้องเรียน พสวท. (สู่ความเป็นเลิศ) — สำหรับรอบปีการศึกษา 2570 สสวท. เปิดรับสมัครนักเรียนที่กำลังศึกษาชั้น ม.3 ในปีการศึกษา 2569 ระหว่างวันที่ 1-31 สิงหาคม 2569 จำนวนทุนระดับมัธยม 40 คน และโครงการห้องเรียน พสวท. ไม่เกิน 30 คนต่อศูนย์โรงเรียน ผู้ที่กำลังเรียนอยู่ชั้น ม.2-ม.3 และสนใจสมัครรอบถัดไป จึงควรรักษาผลการเรียนสายวิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์ให้โดดเด่น และติดตามประกาศรับสมัครล่วงหน้าที่เว็บไซต์ mwit.ac.th และ ipst.ac.th/unit-dpst ซึ่งมักออกประกาศในช่วงเดือนกรกฎาคมของทุกปี

ทุน พสวท. ระดับปริญญาตรีขึ้นไป — ผู้ที่กำลังจะจบมัธยมปลายและต้องการรับทุนระดับปริญญาตรี ควรเตรียมผลคะแนน TGAT/TPAT และติดตามปฏิทินการรับสมัครผ่านระบบ TCAS ของศูนย์มหาวิทยาลัย พสวท. ทั้ง 10 แห่ง ส่วนทุนระดับปริญญาโท-เอกที่ไปศึกษาต่างประเทศนั้น รอบปีการศึกษา 2569 เพิ่งประกาศรายชื่อผู้มีสิทธิ์ได้รับทุนไปเมื่อวันที่ 1 กันยายน 2569 ผู้สนใจรอบถัดไปจึงควรติดตามประกาศเปิดรับสมัครที่เว็บไซต์ฝ่าย พสวท. ในช่วงต้นปีการศึกษาถัดไป

ทุน สควค. (PSMT) — ในรอบปีการศึกษา 2569 ที่ผ่านมา ทุนประเภท 1 (ปริญญาตรี-โท) รับสมัครผ่านระบบ TCAS ตามปฏิทินของมหาวิทยาลัยผู้ผลิต ส่วนทุนประเภท 2 (ปริญญาโท) เปิดรับสมัครตรงกับมหาวิทยาลัยที่ระบุในประกาศ ช่วงเดือนธันวาคมถึงต้นปีถัดไป ผู้ที่สนใจแนวทางนี้จึงพอใช้ปฏิทินและเกณฑ์คุณสมบัติเดิมเป็นแนวทางศึกษาไว้ล่วงหน้าได้ แต่ต้องย้ำว่า ณ ขณะนี้ สสวท. ยังไม่มีประกาศการดำเนินโครงการทุน สควค. ระยะที่ 5 แต่อย่างใด เนื่องจากระยะที่ 4 ครบกำหนดรับสมัครรุ่นสุดท้ายในปีการศึกษา 2569 แล้ว ผู้สนใจจึงควรติดตามประกาศอย่างเป็นทางการจาก ipst.ac.th/unit-psmt อย่างใกล้ชิด ก่อนวางแผนการศึกษาโดยอิงว่าโครงการจะดำเนินต่อแน่นอน

ทุนโอลิมปิกวิชาการ — เส้นทางสู่ทุนนี้เริ่มจากการเข้าค่ายของมูลนิธิส่งเสริมโอลิมปิกวิชาการและพัฒนามาตรฐานวิทยาศาสตร์ศึกษา (สอวน.) ซึ่งโดยทั่วไปเปิดรับสมัครช่วงเดือนกรกฎาคม สอบคัดเลือกเดือนสิงหาคม และประกาศผลเดือนกันยายนของทุกปี ผู้สนใจจึงควรติดตามประกาศของ สอวน. ในโรงเรียนหรือศูนย์ประจำภูมิภาคของตนล่วงหน้า

แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม:
ฝ่าย พสวท. (DPST): ipst.ac.th/unit-dpst
ฝ่าย สควค. (PSMT): ipst.ac.th/unit-psmt
ทุนการศึกษา สสวท. (ภาพรวม): ipst.ac.th/scholarships
คำถามที่พบบ่อย (FAQ): ipst.ac.th/about/647/qa.html
ทุนโอลิมปิกวิชาการ: olympic.ipst.ac.th/scholarship